Onkruid of (h)eerlijk voedsel?

Rineke Dijkinga - Onkruid of (h)eerlijk voedsel?

Zodra het voorjaar wordt, verheug ik me op mijn ‘pizza-tijd’: ik leg in het voorjaar en de zomer altijd een voorraadje “pizzabodems” aan van quinoa met spinazie, frittata-achtige bodems met haverkorrels of bloemkoolbodems die ik als ‘pizza’ beleg. Voor mij zijn dit ‘pizza’s’ waar ik mijn creatieve ei helemaal in kwijt kan. En razendsnel aan tafel zit na een lange werkdag. Elke ‘pizzabodem’ krijgt een andere topping, wat er maar voorhanden is aan lekkers van het seizoen. En een mooie finishing touch, want bloemblaadjes erop ontbreken nooit op mijn ‘pizza’s.’

Slakken

Ik had het nieuwe pizzaseizoen in mijn hoofd al geopend. Bijna hadden we sla, rucola, radijs, raapstelen, spinazie etc. Maar het lot besliste anders……wat een enorme slakkenplaag hadden/hebben we zeg! Door het koude voorjaar was de bodemtemperatuur ook te laag voor een snelle kieming van veel zaden. Mijn pizzavisioenen moesten maar even weer in de kast. Tot ik bedacht dat het complete onzin was, wat ik dacht. Heerlijke, malse voorjaarsonkruiden zijn er immers meer dan plenty. Want hoe lastig het voor menigeen ook is dat het sinds oktober 2023 zoveel geregend heeft, de natuur lijkt helemaal opgeleefd en uitbundig losgebarsten door de vele regen. Wat veel groen! En al die voorjaarsonkruiden, daar komen de slakken nauwelijks aan. Bovendien hadden we een explosie aan vlezige winterpostelein door de regen van de afgelopen tijd. En wat de denken van de heerlijke malse jonge lindeblaadjes, daar kan geen enkele slasoort qua smaak mee concurreren, vind ik.

Ingevroren

Bovendien had ik nog een enorme voorraad melde-blad in de vriezer: wat hebben we in de hete zomerweken van 2023 veel gedaan om de melde de baas te worden op het land. Het deed het ongelooflijk goed tijdens de zeer hete en droge zomer van 2023. Daar waar we toen overal om ons heen gele, dorre en soms verwelkte planten zagen, tierde de Melde welig en groeide als…. onkruid! Ik ging op onderzoek uit in de literatuur. Dat leidde ertoe dat we heel wat blad hebben ingevroren en gedroogd. Niet wetend dat het zo goed van pas zou komen in het koude/natte voorjaar van 2024. En inmiddels….. schiet de melde al weer als paddenstoelen uit de grond.

Melde of Melganzenvoet

Die melde, ook wel melganzenvoet genoemd, dat kan toch niet alleen maar toeval zijn? Wat bezit deze plant aan krachten dat hij zo gedijt bij zulke droge en hete omstandigheden? En hoe kan zo’n grote plant, die met gemak 1,5 meter wordt, overleven als je hem uit de grond trekt en met slechts één wortelhaar verbonden blijft met de aarde? Wat als onze aanname dat melde ‘de grote plaag van de zandgronden voor boer en tuinier is’ feitelijk niet klopt? Dat het mogelijk een plant is die door zijn zeer diepe wortelstelsel onze gewassen meehelpt om te overleven, door water en voedingsstoffen voor ze aan te trekken uit diepere bodemlagen. Of wie weet verbetert hij het bodemleven zodanig dat ons gewas sterker en robuuster wordt? (wat overigens niet wil zeggen dat je hem moet laten woekeren in gewassen want dan heb je geen oogst).

Rijke historie

En wat als de eeuwenoude wijsheid van kruidendeskundigen een grote kern van waarheid bevat? Zij stelden namelijk dat planten die je omgeving domineren, jou waarschijnlijk iets te bieden hebben. Nou, wat mij betreft heeft ie ons zeker iets te bieden. Ook qua voedings- en gezondheidswaarde overigens. Zie de uitgebreide info hierover in mijn blog over melde. Niet voor niets heeft de plant een rijke historie als eetbaar gewas. Het werd eeuwenlang als voedsel gebruikt: Als thee, als vervanger van spinazie en de zaden werden gebruikt om brood van te bakken. ‘Hongerbrood’ werd het genoemd omdat er, uit gebrek aan geld voor meel, brood mee gebakken werd.

Wie denkt “Het zal allemaal wel, ik ga geen onkruid eten”: menigeen eet inmiddels wel regelmatig de volle broer van melde: quinoa! Die noemen we alleen ‘gewas’ in plaats van ‘onkruid’.

Ik besloot de familieleden in één pizzabodem te verwerken: Mediterrane quinoa plaattaart met melde in plaats van spinazie.

“If you can’t beat it, eat it.”

De Engelsen slaan met de melde (en veel meer onkruiden) de spijker op de kop met hun spreekwoord: “If you can’t beat it, eat it.” Een mooie uitdaging voor ons allemaal om eens vanuit een andere invalshoek naar allerlei zaken in ons leven te kijken. We zijn immers sterk geneigd om de strijd -via symptoombestrijding- aan te gaan met allerlei ziekten, plagen en ongemak. Maar wellicht ligt in het probleem soms ook de oplossing. De oude Indianenspreuk hieronder is wat mij betreft zeker de moeite van het onderzoeken waard.

De mens kan niet bestaan als alles
wat onplezierig is
wordt verwijderd
in plaats van begrepen.

Rineke

Rineke Dijkinga

Rineke woont samen met haar man Jan in het prachtige Groningse Sellingen. Ze is gek op koken, wandelen, de natuur, haar hondje Tanka en al hun andere huisdieren.